ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
208
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
500 هجرى قمرى وارد عراق شد و از آنجا به خراسان رفت . و در مرو الرود سكونت گزيد . و هم در آنجا وفات يافت . او شعر نيكو مىگفت . ازوست : و مهفهف يختال فى ابراده * مرح القضيب اللدن تحت البارح ابصرت فى مرآة فكرى خده * فحكيت فعل جفونه بجوارحى ما كنت احسب ان فعل توهمى * يقوى تعديه فيجرح جارحى ما كنت احسب ان فعل توهمى * يقوى تعديه فيجرح جارحى لا غرو ان جرح التوهم خده * فالسحر يعمل فى البعيد النازح
--> [ ( ) ] بر آنجا آغاز گرديد . و تا رمضان 512 هجرى قمرى ( 1118 ميلادى ) كه قطعا بدست مسيحيان افتاد ، از بزرگترين شهرهاى دولت اسلامى اندلس بود . در جنگ شبه جزيره ، ساراگوسا به رهبرى پالافوخ اولين محاصره فرانسويان را بسال 1808 ميلادى با شجاعت دفع كرد ولى در محاصره دوم كه بين سالهاى 1808 و 1809 روى داد ، پس از اينكه حدود پنجاه هزار تن از مدافعين جان سپردند ، تسليم گرديد . در بسيارى از آثار هنرى فراوان ساراگوسا تاثير هنر دوره حكومت اسلامى مشهود است . دو كليساى جامع دارد : يكى لاسئو ، متعلق به قرون دوازدهم تا شانزدهم و ديگرى ال پيلار لاسئو اصلا مسجدى ظاهرا از قرن اول هجرى بوده ، و در 242 هجرى قمرى ، در دوره خلافت محمد بن عبد الرحمن ابن حكم اموى بر وسعت و بناى اين مسجد فزوده شده است . ال پيلار فرسكوهائى از ولاسكوئز و گويا دارد . از بناهاى ديگرش كاخ الجعفريه است كه تغييرات فراوان در آن راه يافته است . ( دائرة المعارف فارسى )